1. Dünya Savaşı öncesi ve sonrasında Fransa Kamoyunda Halifelik Algılaması

BİRİNCİ DÜNYA SAVASI ÖNCESİ VE SONRASINDA FRANSA KAMUOYUNDA HALİFELİK ALGILAMASI(1876-1930)

Halifelik esasen dini ve siyasi bir kavram olup, zaman içinde bazen siyasi yönü, bazen de dini yönü ön plana çıkmıştır. Müslümanlara göre İslam’ın birliğini sembolize etmekle beraber zaman içinde algılamalar da değişmeye başlamış, özellikle bu algılamanın Batılılarca servis yapıldığı meselesi her zaman tartışma konusu olmuştur.

Birinci Dünya savaşı öncesi özellikle Sultan Abdülhamit’in bu kavramı bir politik silah olarak kullanmasıyla birlikte, Avrupa ve bilhassa Fransa kamuoyunda halifelik ile ilgili çok sayıda analiz, yorum ve haber çıkmaya başlamıştır. Halifeliğin gücünden en fazla etkilenecek olan ülke, kolonilerinin çoğunda Müslüman halkların olduğu Fransa’dır. Çıkarlarının zedeleneceği endişesini taşıyan Fransa entelektüelleri, yazarları ve politikacıları bu güce yönelik bir dizi önlemlerin alınmasını istemişler ve bu konuda yazılar kaleme almışlardır. Bu önlemlerin başında akademik çalışmalar yaparak halifeliğin gücünün Müslümanlar nezdindeki etkisinin kırılması gelmekteydi. Bu çerçevede halifelik kavramının Fransa’da nasıl tanımlandığı, algılandığı ve bu algılamanın Fransız politikalarına nasıl yansıdığı sorusu önemli bir araştırma konusudur.

Halifeliğin nasıl algılandığı sorusu, Fransa’nın Birinci Dünya savaşı esnasında ve sonrasında uyguladığı stratejinin anlaşılması, kolonilerindeki Müslüman halklara yönelik politikasının ortaya koyulması için cevaplandırılması gereken bir soru olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu konuda Türkiye’de ve Fransa’da doğrudan bir çalışma yapılmaması bir eksiklik olarak gözükmektedir. Yakın dönemdeki halifelik algılamalarının önemli bir ayağı olan Fransız kamuoyunun düşüncesini, akademik bir araştırma ile ortaya koymak bu konudaki boşluğu doldurmaya katkı sağlayacağından başka güncelliğini koruyan bir konu olan Batılıların İslam’a ve İslami kavramlara yönelik bakış açılarının tarihi derinliğinin de ortaya koyulması noktasında ilgi çekici ve iddialı bir çalışma olacaktır.

Fransız kamuoyundaki halifelik algılaması, bu algılamayı servis eden politik ve ekonomik güçler ve çevreler konusu tam anlamıyla incelenmemiş bir konudur. Bu eksiklik yüzünden Fransa’nın Birinci Dünya harbinde Müslüman halklara bakışı tam ortaya konulamamıştır. 

1- İlk olarak kaynak taraması yapılacaktır.

2- Dönemin gazete ve dergilerinde bu konu ile ilgili makaleler tesbit edilecek ve bibliyografya hazırlanacaktır.

3- Araştırmada elde edilen veriler değerlendirilecek.

4- Eldeki veriler ışığında Chateau de Vincennes arşivinde araştırma yapılarak, çalışma resmi vesikalarla desteklenecektir.

5- Yazıma geçilecek ve her iki ayda bir faaliyet raporu verilecektir.

(Başlangıç ve Bitiş Tarihi)

Yaşar Demir , Yusuf Aydın

Adresi: 14 rue Antoine Bechamp, 67230 Benfeld

Telefon: 0033664720933 Fax:

E-posta: Bu e-posta adresini spambotlara karşı korumak için JavaScript desteğini açmalısınız

Association Esprit, société et rencontre

PROJENİN ÜLKEMİZE KATKISI

Ülkemizde zirveye ulaşmış ve ülkemizde sona ermiş halifelik kavramının Fransa’daki algılanışı ve Osmanlı’ya karşı yine Batılıların aynı kavram üzerinden yürüttükleri psikolojik harbin anlaşılması, Türkiye tarihinde bir dönemin aydınlatılmasına katkıda bulunacaktır. Bu araştırma konusu halen İslam’a karşı olan tutumun islamafobianin anlaşılmasına ve halifelik kavramının yakınçağdaki tarihi derinliğinin anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.

Bibliotheque nationale de Strasbourg, Chateau de Vincennes arşivi, dönemin önemli akademik dergiler, Revue de deux mondes, Revue de monde musulman, Revue Chrétien d’Orient, Le temps gazetesi, Tanin gazetesi, Question diplomatique et coloniale, l’Asie et l’Afrique.